شماره سوم، بهمن۱۳۸۷

دو هفته نامه علمی،فرهنگی،سیاسی سمر

شماره سوم، بهمن ۱۳۸۷

صاحب امتیاز: بسیج دانشجویی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

مدیر مسئول: عبدالحمید ضرابی

سردبیر: محدثه چیتگرها

زیر نظر شورای سیاست گذاری

وقتی هوا غبار آلود است

باید ایمان بیاوریم که جهاد و مبارزه در راه خدا همیشه سخت و دشوار است. باید بدانیم انسان در همه حال، مبتلا به آزمونهای الهی است و هنگامی در این امتحانات سربلند خواهد شد که اولا به این ابتلائات خودآگاهی داشته باشد و ثانیا تنها پشتوانه اش خداوند مهربان باشد.

آن هنگام که من و تو پا به عرصه دانشگاه نهادیم، شاید عوامل بسیاری بودند و هستند که باعث شد از یاد ببریم به کجا آمده ایم، اصلاما کیستیم و وظیفه و تکلیف ما کجاست؟ آری! به راستی اگر می دانتسیم و به خود، آگاه بودیم، وضع ما بهتر از این بود.

در دانشگاه، جریانات و گرو های متفاوت و متکثری وجود دارند که همواره سعیشان بر این است تا دیگر دانشجویان را با فکر و اندیشه و عمل خویش همراه کنند که این امر از طرق مختلف انجام می شود. از سوی دیگر این دانشجویان هستند که خود تصمیم می گیرند- یعنی باید خودآگاهانه تصمیم بگیرند- که اصلا آیا در هیج جزیان و تشکلی وارد شوند و یا نه. اما مسئله به این راحتی ها هم که فکر می کنیم نیست. بسیاری از اوقات در فضای دانشگاهی جذابیت های فراوانی وجود دارد که هرچند هیچگونه عمق و معنا و نیز فایده دنیوی و اخروی برای جوان دختر و پسر دانشجو ندارند اما از آنجا که اغلب دانشجویان، بدون ملاک و الگوی معین، به یکباره وارد فضای از همه جهت آزاد دانشگاه می شوند مجذوب این جذابیت های پوشالی می شوند و اینگونه به خود القا می کنند  ویا به آنها القا خواهد شد که کار پرفایده ای انجام می دهند و صاحب شان و منزلتی والا در نزد دیگران اند.

انسان تک ساحتی

«توسعه‌ی تکنولوژی، حاکمیت جامعه را بر افراد، سخت استوار ساخته و نظامی را به وجود آورده، که به نویه‌ی خود، خط مشی این توسعه و شکل زندگی و توانایی انسان‌ها را معین می‌کند. پیداست که نیروهای مخالف، با سیستم حاکم بر مقدرات مردم یعنی جامعه‌ی صنعتی، از در سازش در آمده و هرگونه اعتراض و فریاد ناشی از شناخت تاریخی و به خاطر آزادی انسان، کاری ناپسند تلقی شده است. جامعه‌ی امروز هرگونه‌ تحول اجتماعی به معنای راستین آن را منع می‌کند.

در برابر وضع توتالیتر جامعه‌ی صنعتی معاصر، دیگر سخن گفتن از بی‌طرفی تکنولوژی! میسر نیست و نمی‌توان مفهوم تکنولوژی را منحصراً در مورد فرایند‌های فنی و صنعتی به کار برد، امروزه جامعه‌ی تکنولوژیک، عبارت است از سیستم حاکمیت و نفوذی که در همه‌ی شئون زندگی افراد، حتی در اندیشیدن و دریافتشان، نظیر امور فنی و صنعتی دخالت می‌کند... به همان نسبت که وضع اقتصادی جوامع بشری بهبود یافته، آزادی اعتبار خود را از دست داده... در جوامع امروز فرد در این حدود آزاد است تا به کاری که نیاز زندگی بدو تحمیل کرده، و او را به سوی از خودبیگانگی کشانده، تن در دهد؛ کار، تمام زندگی او را اشغال کرده... چنین جامعه‌ای قادر است انسان‌ها را به چیزهای عادی و بی‌ارزش مبدل سازد؛ نتیجه‌ی این عمل از خودبیگانگی انسا‌ن‌هاست... انسان‌های امروز، بر مبنای خرید و فروش کالاهایی که در جامعه موجود است، ارزشیابی و شناخته می‌شوند. آنان موجودیت خود را در اتومبیلشان، در خانه‌ی چنداشکوبه‌شان، در تلویزیون و رادیوشان می‌یابند... مردود شمردن عقلی یا عاطفی این نظام، در جامعه‌ای راحت طلب و ثروتمند، نشانه‌ی ناراحتی اعصاب یا بی‌عرضگی تلقی شده است و توسعه‌ی صنعتی، خرد آدمی را واداشته که به واقعیت زندگی امروز تسلیم شود... در این جامعه‌ها به انسان از یک ساحت می‌نگرند و این نگرش در تمامی شئون زندگی او راه می‌یابد. توسعه‌ی صنعتی، چون و چرای ذهن بشر را بیهوده و ناچیز شمرده و او را چون وسیله و ابزاری تلقی کرده، که به ناچار مجبور است «شناخت نادرست» ذهن خود را حقیقت بپندارد و بر مبنای آن در مسائل زندگی به قضاوت بنشیند.»

(انسان تک‌ساحتی از هربرت مارکوزه)

دو گانه های بیم و امید

تفاوت سینمای دینی در شرق و غرب

پدیده ی سینمای دینی در جهان امروز بی سابقه نیست ، اما ویژگی های خاص مکتب اسلام و بخصوص دیدگاه شیعه باعث شده تا سینمای دینی پرورِِِش یافته در دامان انقلاب اسلامی ، به گونه ای متفاوت با سینمای دینی رایج در دنیا پا گرفته و توانایی حرکت یا پیشرفت پیدا کند و از این روست که لزوم ترسیم چارچوب هایی نظری برای تحدید حدود آن و کاستن ابهام های موضوعی درباره ی آن ، خودنمایی می کند.اما در بحث از سینمای دینی لازم است در ابتدا بحث را با نگاهی کلی تر پیگیری کنیم و آن تفاوت ریخت شناسی سینمای دینی در شرق و غرب است.

هر بار که سخن از سینمای دینی به میان می آید، خود به خود دو مفهوم "خیر" و "شر" به ذهن متبادر می شود؛ در حالی که شیوه بیان و تجسم تصویری خیر و شر در سینمای دینی و غرب باهم متفاوت است و همین تفاوت مبنا و اساس ریخت شناسی متفاوت این دو نوع سینما قرار می گیرد.  
اصولا درام از دل مذهب جوشید، ولی در سیر تحولات خود از آن فاصله گرفت؛ اما هنوز درام مذهبی یک نوع مشخص از سینماست. البته میان درام مذهبی شرق و غرب تفاوت است و در واقع، تفاوت ساختار و عناصر تشکیل دهنده، این نوع سینما را از یکدیگر متمایز می کند و بررسی مفهوم سینمای دینی بدون رسیدن به وجوه این تمایز ممکن نیست.

شماره دوم، دیماه ۱۳۸۷

دو هفته نامه علمی،فرهنگی،سیاسی سمر

شماره دوم، دیماه ۱۳۸۷

صاحب امتیاز: بسیج دانشجویی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

مدیر مسئول: عبدالحمید ضرابی

سردبیر: محدثه چیتگرها

زیر نظر شورای سیاست گذاری

سرمقاله

یکی از محور های سخنان مقام معظم رهبری( در دیدار با دانشجویان دانشگاه علم و صنعت)توجه به ساخت حقوقی و حقیقی نظام جمهوری اسلامی بود .ایشان ساخت حقوقی را به منزله ی جسد و کالبد نظام و ساخت حقیقی را به مثابه ی هویت ، معنا و مضمون و در یک کلمه روح انقلاب دانستند .همچنین به این نکته اشاره کردند که ((اگر معنا و مضمون تغییر پیدا کند ولو این ساخت ظاهری و حقوقی باقی بماند نه فایده ای خواهد داشت و نه دوامی...))

بحران تجدد؛از پیرامون تا مرکز

 تجدد از آغاز با بحران همراه بوده و در بحران زیست کرده؛ تاریخ تجدد از ابتدا تاریخ شک معرفتی و تعارض اجتماعی و بی نظمی سیاسی است. لیکن این شک در دوره هایی _ بی آنکه پاسخی رضایت بخش و اطمینان آور حاصل شود_ در ناخود گاه مدینه مدرن به فراموشی سپرده می شود تا مگر ژرف نگرانی از راه برسند و باز صورت مساله شک فراگیر تجدد را تقریر کنند. بشر مدرن پس از گسست از دامان سنن  الهی و خروج از اقلیم هدایت یبی و عصیان بر جهان و خدای جهان، همواره در صدد آن بود که بر مند خدای پیشین، جانشینی قرار دهد: طبیعت، عقل، علم، انسان.

عین گرایی و ذهن گرایی

خلقت دارای ابعاد مختلفی است که در مکتب وحی به عنوان آیات الهی و رهگذری برای صیرورت روحانی و نفسانی آدمیان معرفی می گردد.

آیاتی که در وجوه عینی خود، جایگاه تجلی خدای متعال به مخلوقاتش بوده[1] و لذا پیام جاودانه-قرآن- هماره مخاطبان خویش- که تمامی بشریتند- را به تفکر و تعمق در آیات الهی فرا می خواند.

توجه به مخلوقات- اعم از طبیعت آسمانها، زمین، دریاها و... تاریخ و مهمتر از همه «خود»- از دو جنبه دارای اهمیت می باشد...

آرمان ها و تداوم

1. پس از گذشت پنجاه روز از بحران انسانی در باریکه ی غزه و سرزمین های اشغالی و به خاک و خون کشیدن  شدن صد ها تن از مردم فلسطین بر همه ی جهانیان ثابت شد که هیچ کدام از قوانین و رژیم های بین المللی کارایی لازم و کاربرد حقیقی خود را ندارند .فاجعه ی فلسطین گویا یک وفاق شوم و تاریک میان دولت مردان کشور های عرب و کشور های اروپایی و نیز ایالات متحده می باشد.اما نکته اینجاست که این هماهنگی در یک طرفداری غیر انسانی از دولتی بی اساس و بنیان در میان سران و دولت مردان این کشور ها می باشد و عموم مردم جهان یعنی اروپا آمریکا آسیا و آفریقا مخالف این توافق و همدستی می باشند.این رویدادی است که این چند سال اخیر نه تنها در مساله ی فلسطین بلکه در بسیاری از وقایع و بحران های جهان امروز خود را بروز داده و تمامی افکار عمومی به این نتیجه رسیده اند که شکافی مشهود و محسوس میان دولت ها و حکومت ها و مردم صورت پذیرفته است.

اما سوال اینجاست دلیل این واقعه چیست؟چه موضوعی و رویدادی باعث می گردد تا حکومت به معنای عام با عامه ی مردم یکدست گردد و هر دو تؤامان خواستار تحقق یک خواسته ی کلی باشند؟

بایسته های وحدت حوزه و دانشگاه

از ابتدای انقلاب، بحث ارتباط و تعامل حوزه و دانشگاه به طور جدی وارد ادبیات سیاسی و اجتماعی ایران شد. ارتباط و تعامل حوزویان و دانشگاهیان با هدف پیروزی انقلاب و تداوم آن به نحوی ناخودآگاه شکل گرفته بود و مجریان و سران انقلاب به دلیل آگاهی یافتن از نقش حوزه و دانشگاه، در پیروزی انقلاب در پی تئوریزه کردن آن بودند. حوادث مربوط به انقلاب فرهنگی نیز بر شدت این ایده افزود.

به هر حال پس از گذشت ربع قرن از انقلاب اسلامی و طرح ایده وحدت حوزه و دانشگاه هنوز هم این بحث جریان دارد و یکی از دغدغه های سیاست گذاران عرصه فرهنگ و سیاست کشور است.

کارآگاه بازی روی در و دیوار

معمولا يا دور و بر در ورودي دانشکده مي شود پيدايشان کرد يا بر در و ديوار سلف يا همچين جاهايي. چند وقتي است که از همه شان عکس مي گيرم و کمابيش يک مجموعه درست کرده ام ازشان. مثل ايوان کارامازوف که قصه آدمهايي که بچه ها را شکنجه مي کردند جمع مي کرد و آخر سر که برادرش، آليوشا ازش مي پرسد: «برادر مقصودت چيست؟» و پاسخ شگفت انگيزش که: « به نظرم اگر شيطان وجود نداشته باشد و انسان او را آفريده باشد، او را به صورت و شباهت خودش آفريده است.»... پرت نشوم. کاغذ پاره هايي است و معمولا رويش با دست نوشته اند که: «فلان چيز گم شده و از يابنده خواهش مي شود که به فلان کس تحويلش دهد يا با فلان شماره تماس بگيرد.» حالا به اقتضاي ذوق ادبي و شخصيت نويسنده و شئي گم شده، ادبيات اين نوشته ها تغيير مي کند. از خدا وکيلي و جون ما و دسٌِت دُرُس و ... تا استدعا مي کنم و خواهشمندم و اينها. فرقي هم نمي کند.

تلنگر!

کفشي به او نخورد

ولي مُرد

و پيش از آن که بميرد

در نطق بچگانه خود گفت

که نمره‌ات 10 بود

اما تو 20 گرفتي المنتظر!

شماره اول