شماره هشتم، فروردین ۱۳۸۸

دو هفته نامه علمی،فرهنگی،سیاسی سمر

شماره هشتم، فروردین ۱۳۸۸

صاحب امتیاز: بسیج دانشجویی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

مدیر مسئول: عبدالحمید ضرابی

سردبیر: محدثه چیتگرها

زیر نظر شورای سیاست گذاری

به ما حق بدهید که نگران باشیم....

شعار های زیبا و جذاب انتخاباتی که اغلب همراه با ابهامات زیادی هستند  هرچند سبب جلب توجه مردم به یک کاندیدای مورد نظر شوند اما در آینده نه چندان دور ودر صورت پیروزی در انتخابات ،تعهدات بسیاری برای افراد پدید می آورند.اما تجربه نشان داده چندان ضمانت اجرایی برای عمل به وعده ها از سوی کاندیداها وجود ندارد و در این میان بیچاره مردم!

                                                              ***

هفته قبل پس از حضور مهندس موسوی به عنوان نماینده جبهه اصلاحات در انتخابات،دو طیف رادیکال

اصلاح طلبان یعنی جبهه مشارکت و سازمان مجاهدین پس از تشکیل جلسه با میرحسین، هر یک طی بیانیه ای حمایت کامل خود را از وی رسما اعلام کردند.

اگر بخواهیم از زاویه گفتمان میرحسین که روز دوشنبه در تالار امفی تئاترروزنامه اطلاعات مواضع خود را رسما تشریح کرد،به این قضیه بنگریم،شاید این مسئله مبارکی باشد.! چرا که وی اعلام  داشت  از همه سلیقه ها در دولت خود و باالطبع اداره مملکت استفاده میکند.از تقسیم بندی های خودی،غیر خودی خودداری می کند واحزاب را یک خانواده بزرگ تلقی خواهد کرد.

شاید این موضوع تلقی وی از ثبات مدیریتی و رویه اعتدال باشدکه البته این موضوع، محل بحث است.

اما از سوی دیگر اینگونه تعامل موسوی با دو طیف مجاهدین و مشارکت قابل تامل است ،و آن نگاهی اجمالی به سابقه تاریخی این دو جریان در عرصه سیاست است.

سازمان مجاهدین که هسته مرکزی آن را افراد کارکشته ای چون بهزاد نبوی،حجاریان، شکوری راد ،سلامتی و...تشکیل می دهند در دوران اصلاحات و نیز انتخابات84 کارنامه تیره ای از خود بر جای گذاشتند. که با اندک تفحصی می توان دریافت اعتدال ومیانه روی در این مرام، محلی از اعراب ندارد!

مسعود کریمی خضراء 

سنت های نظری در آکادمی های علوم اجتماعی(3)

اجازه بدهید از زاویه ی دیگری به نظاره بحث قبلي بنشینیم:

اگر سری به اتاق انجمن های علمی دانشکده بزنید، بلافاصله، متوجه مجموعه عکس وسیعی از دانشمندان علوم اجتماعی خواهید شد که در کنار یکدیگر روی دیوار ساکت و سر به زیر، نصب شده اند. مجموعه پر و پیمانی از قدیمی هایی چون داروین تا کلاسیک هایی مثل وبر و مالینوفسکی و ... تا جدید تر ها: مارکوزه، فوکو، پوپر و... تا خیلی جدیدهایی همانند دریدا. اولین دفعه که من این مجموعه را دیدم، نحوه چینش این افراد برایم جالب آمد. متوجه شدم که پوپر و مارکوزه، درست کنار یکدیگر نصب شده اند‏‏‏، به هم چنين دريدا و دوركيم! و برایم غریب بود که اینهمه اندیشمند مطرح در حوزه علوم اجتماعی اينگونه کنار هم نشسته اند. بگذارید این مجموعه عکس را جدی تر در نظر بگیریم متصور شویم که در حوزه علمی و نظری، بخواهیم همه این اندیشمندان را کنار هم بنشانیم. به نظر می رسد که این اتفاقی است که در ذهن بسیاری از کسانی که ما امروز در ایران به عنوان جامعه شناس می شناسیم، افتاده است. در واقع ما توانسته ایم با نحوه ای از آموزش عالی، اتفاقی را که تنها می تواند در یک کتابخانه یا مجموعه عکس بیفتد – یعنی کنار هم چیده شدن آدم ها یا کتابها و نظریاتی که هر کدام با دیگری اختلافات عمیق و ریشه داری دارند و چه بسا هر کدام بقیه را نفی کنند- در شاکله یک تحلیل گر اجتماعی به جامعه تحویل دهیم. جای شکی نیست که برای فردی در مقام استاد دانشگاه، این کاملا پسندیده و لازم است که بر تمام این پهنه ی نظری تسلط و تبحر داشته باشد و تمام این گفتمان های فکری را بشناسد؛ البته این خود، آرمان مطلوبی است که اغلب روی نمی دهد و وقوعش را بیشتر باید امید داشت اما حقیقت امر چیست؟ آیا پس زمینه ی فکری یک اندیشمند هم همانند دیوار انجمن علمی است؟ یعنی همه آن دانشمندان با اندازه های مساوی و با وضوح یکسان در آن ظهور دارند؟ پر واضح است که نه. متفکرانی بسیار برجسته و درخشانند و دیگران کم فروغ و نامطرح. نگاه کسانی به واقعیت جهان بیرون نزدیک تر می آید و بر آنها تأثیر می گذارند. این سودا بس قدیمی شده است که علم از صفر شروع می شود و گزاره های علمی بیطرف اند و حاصل تجربه های ناب. همه اهل علم امروز معتقدند که علم از نظریه ها و پیشفرض ها می آغازد و پیروان مکاتب علمی، تصمیم گرفته اند تا پیرو آن مکتب باشند. واقعیت، واقعا وجود ندارد و این پیشفرض ها و پیشانظریه ها هستند که آنرا برمی سازند. تبیین این نظر هدف این متن نیست و به طور خلاصه می توان گفت که شناختن جامعه ایران، بدون یک چارچوب نظری، بدون یک سنت فکری آگانه، شناختی هرهری مآبانه و سردر گم خواهد بود و راه به جایی نخواهد برد.

محمد ملاعباسی

شهید آوینی

ادامه از شماره پیشین...

آیت ا... جوادی آملی نیز در مقاله ای پیرامون زوایایی از هنر اسلامی و جدایی آن از هنر غیر اسلامی درباره ی آن شهید بزرگوار می نویسد : " روایت فتح را با درایت شهادت آمیختن و هنر تصویر را با نظر تحقیق هماهنگ ساختن و دو قوس صعود و نزول را با منحنی تام هنر اسلامی دور زدن , و معقول را با عبور از بستر خیال محسوس کردن , و محسوس را با گذر از گذر گاه تخیل معقول نمودن , و تجرد تام عقلی را در کسوت خیال کشیدن و از آنجا به جامه ی حس در آوردن و سپس از پیراهن حس کسوت خیال را تخلیه نمودن و به بارگاه تجرد کامل عقلی رسیدن و رساندن و در لفافه ی هنر , سه عالم عقل و مثال و طبیعت را به هم مرتبط جلوه دادن و کاروان دلباخته  ی جمال محبوب را از تنگنای طبیعت به در آوردن و از منزل مثال رهایی بخشیدن و به حرم امن عقل رساندن که عناصر اصلی هنر اسلامی را تشکیل می دهند در سلاله ی سلسله ی سادات و دوره ی شجره ی طوبای شهادت یعنی شهید سعید , سید مرتضی آوینی و دیگر هنرمندان متعد دینی تبلور یافت و می یابد . جامه ی رسای هنر و پوشش پرنیانی هنر پروری جز بر اندام کانل جامع سالکانی چون شهیدان شاهد برازنده نیست و قبای اطاس هنر جز برای قامت راست قامتان تاریخ و شیفتگان خدمت , نه تشنگان قدرت زیبنده نخواهد بود .هنرمند قر آنی همان فرزانه ی جهان بینی است که هرگز به مکتب های الحادی اعتنایی ندارد و به ره آورد بی مایه ی مکتب های مادی چشم نمی دوزد ."

  مریم توانا

پیرامون تردید های حسن روحانی برای کاندیداتوری ...

حسن روحانی  یکی از افرادی است که در چند روز گذشته خبر تردیدهایش برای کاندیداتوری بر سر زبان ها می چرخد . این که آیا در نهایت روحانی کاندید خواهد شد یا نه ، شاید حتی اهمیت کم تری داشته باشد از فهم نقش او در معادله ای که به تدریج معلوم ها و مجهول هایش روشن می شوند و برای همه واضح.

در فضای فعلی انتخابات گذشته از افرادی که حتی طرح نامشان به عنوان کاندیدا در حاشیه انتخابات صورت می گیرد (چه برسد به این که به عنوان فرد رای آور مطرح شوند ) ، تنها 3 نفر به عنوان کاندیدای اصلی طرح می شوند . مهدی کروبی ، میرحسین موسوی و محمود احمدی نژاد . البته در این میانه هم به نظر می رسد که رقابت اصلی میان احمدی نژاد و موسوی شکل بگیرد. علی الخصوص با توجه به این نکته که سید محمد خاتمی هنگام انصرافش از کاندیداتوری به میرحسین و هوادارانش ، این قول را داد که حال که از رقابت انتخاباتی دور شده است تمام توانش را به کار می گیرد و جبهه ی اصلاحات را یک پارچه و موتلف خواهد کرد.

فاطمه علیمردانی

اصلاح الگوی مصرف

عدم تناسب ميان تحولات اقتصادي با تحولات سياسي - اجتماعي

حضرت آيت الله خامنه اي تحولات اقتصادي بوجود آمده پس از انقلاب را متناسب با تحولات بسيار عميق سياسي – اجتماعي در کشور ندانسته وضمن گله‌مندي از اين شرايط معتقدند «البته در زمينه اقتصادي نيز کارهاي بسيار مهمي انجام شده، اما بايد با افزايش محسوس درآمد سرانه، رشد توليد ناخالص ملي – حضور در رقابتهاي اقتصادي بين المللي – رفع فقر و محروميت و برقراري عدالت، الگوي موفقي از اقتصاد به جهان عرضه مي کرديم و کارآمدي کشور در جهت رشد و رونق اقتصادي و تأمين عدالت را، برجسته‌تر به دنيا نشان مي‌داديم». (۳۰/۱۱/۱۳۸۵)

شماره هفتم، فروردین ۱۳۸۸

دو هفته نامه علمی،فرهنگی،سیاسی سمر

شماره هفتم، فروردین ۱۳۸۸

صاحب امتیاز: بسیج دانشجویی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

مدیر مسئول: عبدالحمید ضرابی

سردبیر: محدثه چیتگرها

زیر نظر شورای سیاست گذاری

نوروز و جامعه ایرانی

مطلبی که از نظر می گذرانید خلاصه کوتاهی از مصاحبه دکتر فیاض با کانون اندیشه جوان در تاریخ 22 اسفند 87 است.

-لطفا در ابتدای بحث به تعریف عید نوروز و جایگاه آن در فرهنگ جامعه ایرانی بپردازید .  
عید، همان طور که از معنی آن بر می آید به معنی بازگشت است و اعیاد یا بازگشت هایی که از آنها بحث میکنیم، یعنی زمان هایی که منقطع می شود و زمان، بجای آنکه به صورت خطی در بیاید به صورت دوری در می آید . زمان، در واقعیت به صورت خطی جلو می رود. مثلا کره زمین به دور خورشید به صورت متوالی می چرخد، منظومه شمسی و کهکشان راه شیری در حال حرکت است و همه در یک مسیر و در یک خط به پیش می روند. اما ما در زندگی احساس خط نمی کنیم، بلکه زندگی را به صورت دوری در می آوریم انسان این خط را با قرار دادن چیزی منقطع کننده به دوری تبدیل می کند . علت آن این است که در تسلسل و در حالت خطی زندگی به شدت بی معنا می شود و چون انسان این بی معنایی را نمی خواهد داشته باشد، آن را منقطع و دایره ای می کند تا با معنا شود . و حالا ما برای دوری کردن عمر و زمان از گردش زمین به دور خورشید و گردش ماه به دور زمین استفاده کرده و سال و ماه شمسی و قمری را به وجود می آوریم .  
خلاصه اینکه اولین چیزی که مردم شناسان گفته اند این است که اگر این «انقطاع» را نداشته باشیم و تسلسل به وجود بیاید، بی معنایی خواهیم داشت.  

حقیقت وارونه

گاهی اوقات اتفاقاتی رخ می دهد که آدمی از فرط تعجب مات و مبهوت می ماند! حقیقت به گونه ای وارونه جلوه داده می شود که قابل وصف نیست!

بیستم اسفند سال گذشته، هنگامی که بسیج دانشجویی تصمیم به برگزاری تریبون آزاد گرفت و آن را به مرحلة اجرا رساند، دانشکده علوم اجتماعی، البته نه برای اولین بار شاهد وقایع نامبارکی بود. اتفاقاتی که هر چند نامبارک بود اما مسائلی چند را برای دانشجویان روشن کرد.

هر برنامه ای که برگزار می گردد، اهداف و مقاصدی دارد که از قبل توسط برگزار کننده علناً اعلام می گردد.

برنامه تریبون آزاد بسیج دانشجویی نیز از قبل، اهداف و مقاصدی داشت و اعلام شد که متأسفانه از سوی برخی نادیده گرفته شد. انتقاداتی که به روند برگزاری این برنامه از سوی انجمن اسلامی و برخی دیگر وارد آمده، بعضاً قابل قبول و نیز بعضاً غیر قابل قبول و بر رویه بی انصافی است.

مسعود کریمی خضراء

به مناسبت سالروز قطع مناسبات ايران وآمريكا

درتاريخ 18فروردين 1359ش. دستوري از سوي جيمي كارتر (رئيس جمهور وقت آمريكا) مبني بر قطع روابط سياسي وبازرگاني آمريكا باجمهوري اسلامي ايران صادر شد.وي اين پيام رابه عنوان آخرين حربه عليه ايران در طي واقعه تصرف سفارت آمريكا درتهران  وپس از 5ماه ناكامي در بازپس گرفتن گروگانها صادر كرد.در پي اين تصميم دفتر امام اعلام كرد :نظر امام در مورد گروگانها عوض نشده  وآنها تا تشكيل مجلس شوراي اسلامي وتعيين تكليف شدن از جانب نمايندگان مردم در دست دانشجويان باقي خواهند ماند.

ايشان همچنين دوروز پس از اعلام اين دستور پيامي صادر فرموده ودر آن عمل كارتر راتحسين كرده وبه فال نيك گرفتند واين قطع رابطه رابه معناي خاتمه دادن به چپاول گري ها از سوي آمريكا دانستند ...

زینب اعلمی

سنت های نظری در آکادمی های علوم اجتماعی

درباره نحوه شکل گیری نهاد دانشگاه در ایران، جایگاهش در امروز و آینده کشور و کارامدی و ناکارمدی اش و دلایل و براهینش به تفصیل فراوان می توان سخن گفت، کماآنکه بسیاری از اساتید و اندیشه وران نیز نوشته اند و گفته اند. و من با دو پیش فرض کلی حرفم را شروع می کنم و مفروض می گیرم درستی شان برای مخاطبان این نوشته،  قبلا اثبات شده است.

بدین قرار: 1- نهاد دانشگاه، نهادی برخواسته از دل مردم و تمدن کشور ما نیست و نهادی است که در کشاکش ورود مدرنیته به ایران، از بالا و توسط نهاد قدرت، وارد شد و به بدین دلیل که به فضای فکری کشورمان تزریق شد، برای متن نیروهای فکری جامعه، ناآشنا و بیگانه می نمود و کارکردهایش مبهم بودند. 2- دلایل متفاوتی ذکر شده است اما توافق بر این است که امروز، جایگاه دانشگاه در کشور ما، و به طریق اولی جایگاه آکادمی های علوم انسانی در ایران، آنچنان که باید نیست و دانشگاه نقش و جایگاه مؤثری در هدایت کشور ندارد.

محمد ملاعباسی

اصلاح الگوی مصرف

يکي از معضلات جامعه ايراني، چه در بين آحاد مردم و چه در ميان مسئولين و دولتمردان، پديده نامبارک مصرفگرايي نامعقول و اسراف است. اگرچه در ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي و در طول سال هاي دفاع مقدس اين پديده به عنوان ضد ارزش تلقي مي‌شد و در جامعه با ديد منفي بهم آن نگاه مي‌شد، اما پس از پايان جنگ تحميلي، تحت سياست‌هاي دولت ( که به عقيده برخي، آبشخور آن در مکاتب ليبراليسم غربي بود و سياست درهاي باز را اجرا کرده) انواع و اقسام کالاهاي لوکس وارد کشور شد و موتور اسراف و مصرف‌گرايي در جامعه روشن شد.

موتور مصرف‌گرايي روز به روز با سرعت بيشتري حرکت کرد بطوريکه در فيلم‌ها، همايش‌هاي دولتي، سفرهاي مسئولين وقت به حدي اسراف و مصرفگرايي زياد شد که کم کم از ضد ارزش به ارزش تبديل شد. فلذا رهبر فرزانه انقلاب در پيامي در 28 اسفند سال 1370 در اين باره تذکر جدي به همه بخصوص مسئولين دادند و فرمودند: "من مکرر عرض کرده‌ام، باز هم مي‌گويم و خواهش مي‌کنم که مصرفگرايي را رها کنيد."  

مریم توانای نامی

به مناسبت سالروز شهادت سید شهیدان اهل قلم...

شهید مرتضی آوینی , متفکری است  که با یک بستر فکری مناسب در طول زندگی خود با رویکردی مواجه می شود که می خواهد در آن شرایط , انسان بعد انقلاب و پیرامون خودش را به بهترین وجهش هدایت کند . چه از جنبه ی خبر و رسانه و چه در حوزه ی فکری .به دنبال حقیقت بودن خصوصیت واحدی است که دو مرحله ی زندگی شهید آوینی , یعنی قبل و بعد از انقلاب تا شهادت را به هم پیوند می دهد .آوینی شخصیتی چند وجهی بود , معماری خوانده بود اما دل در گرو فلسفه داشت . به فلسفه می پرداخت اما افسون سینما بود . جستجوی فراوان در حوزه های مختلف او را به شخصیتی بدل کرده بود که نگاهی انتقادی به پیرامونش داشت .با چنین مقدمه ای بر آنیم که به جای وصف شخصیت خاص این شهید بزرگوار و صفات روحی و اخلاقی وی و عرفان خاص او , پیرامون نوع تقکر و بینش انقلابی او بنویسیم .شهید مرتضی آوینی گستره ی فراخی از تامل و تفکر در باب سینما , هنر , ادبیات و .... را تجربه کرده و در هر کدام از این حوزه ها سخن نویی برای گفتن دارد . نا گفته پیداست که این امر را می توان در لابلای آثار او به خوبی تشخیص داده و از این خوان رنگین بهره برد . عصاره ی تاملات وی در 16 کتاب که بیانگر روح جستجو گر این شهید فقید و دلیلی بر عنوانی است که رهبر معظم انقلاب بر وی نهادند . " سید شهیدان اهل قلم "

مریم توانای نامی

تلخ و شیرین انتخابات

سال ۱۳۸۸، همچون هر سال دیگری، بیتردید مملو از حوادث و خاطرات تلخ و صدالبته شیرین خواهد بود. شاید در بسیاری از عرصهها حتی تغییر خاصی نیز (به نسبت سال و یا سالیان گذشته) رخ ندهد! اما در این میان، «عرصهی سیاست» به حکم اقتضاء ذاتی آن، همیشه پویاست و از همین روزهای نخستین سال جدید، بدون هیچگونه پیشگویی، میتوان وقوع رویدادها و حوادث مختلفی را با رنگ و بوی سیاست و در گسترهی جهان، وعده داد.

در این میان، به طور ویژه، برای مردم ایران که به بنابر شاخصها از سیاسیترین ملتهای عالمند؛ ساعات و روزهای پرهیجانی پیشبینی میشود. برای اظهار نظر قطعی، پیرامون در پیش بودن یکی از جذابترین رقابتهای انتخاباتی پس از انقلاب، بدون نیاز به برخورداری از هوش و ذکاوت سیاسی، کافیست تا به صفحات سایتهای اینترنتی رجوع کرده و تداوم پرحجم اخبار و تحیلهای انتخاباتی را در طول ایام نوروز و در روزهای تعطیلی مطبوعات و  خوشگذرانی بسیاری از فعالان مطبوعاتی، نظاره گر بود. آرایش صحنهی انتخابات، به سمتی پیش میرود که گویی یک مصاف جذاب سیاسی به نمایش درآمده و حتی تلخی باخت ناامیدکنندهی روزهای نخست سال تیم ملی و هراس از جیرهبندی احتمالی آب در گرمای مردادماه را به فراموشی سپرده خواهد شد....

امیر راغب