هایدگر در درس‌گفتارهای دانشگاه فرایبورگ در اوایل دهه‌ی 1960 میلادی، بحثی را در باب تفکر شروع می‌کند که بعدها در کتابی تحت عنوان «معنای تفکر چیست؟» (was heist Danken?) به طبع می‌رسد. او پرسش از معنای تفکر را با این جمله آغاز می‌کند: «اندیشه‌ برانگیزترین امر آن است که ما هنوز فکر نمی‌کنیم!» و سپس ادامه می‌دهد: «شاید انسانِ تاکنونی از قرن‌ها پیش بسیار زیاد عمل کرده و بسیار اندک فکر کرده است... و در این میان وضعیت جهان، مدام اندیشه‌برانگیزتر می‌شود...»

از دو روز پیش که بیانیه‌ی «جامعه‌ی فرهنگی دانشجویان» را خواندم، این عبارات دائماً در جلوی چشمانم رژه می‌روند. جالب آن‌که در این بیانیه از سقراط و ارسطو تا هایدگر مایه گذاشته شده بود تا «پرسش‌گری» به عنوان «حق مسلم» دانشجویان پذیرفته گردد. و ظاهراً کسی از خود سوال نکرد که پرسشِ مد نظر سقراط و ارسطو و هایدگر چه نسبتی با اتفاقات اخیر دانشکده داشته و دارد؟!

مگر نه اینکه ارسطو پرسش‌گران را به گذر از «فطرت اول» به «فطرت ثانی» می‌خواند و مگر نه اینکه تمام همّ هایدگر بر گذر از روزمرگی‌ها و اکنون‌زدگی‌های «فردِ منتشر»(Dasman) است؟

احمدرضا بلیغ